ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
1667
سفرنامه شاردن ( فارسى )
در سومين مجلس كه در حضور شاه تشكيل يافت آقاى نيكلا كلود دولالن Nicolas Claude de Lalain كه از سوى پادشاه فرانسه مأمور سفارت در دربارهاى پادشاهان آسيا شده بود با سه تن از اعضاى برجسته هند شرقى فرانسه به حضور پادشاه باريافت . چون مترجمش در راه سفر به سختى بيمار و ناتوان شده بود و خود زبان فارسى نمىدانست ، و بىاو نمىتوانست مقاصدش را حضور شاه عرضه دارد شرفيابيش تا اين زمان به تأخير افتاده بود و اگر جز اين بود فرستادگان كمپانى هند شرقى فرانسه خيلى زودتر و آسانتر از نمايندگان كمپانيهاى كشورهاى ديگر به حضور شاه پذيرفته مىشدند ، چه ايرانيان به طور كلى كشور و ملت فرانسه را بيش از ممالك و ملل ديگر دوست مىدارند . نمايندهء كمپانى هند شرقى فرانسه يك آينه كريستال قاب زرين كه پشت آن مزين به مينا و رويش به زمرد ترصيع يافته بود ، با يك طپانچه بسيار ممتاز و يك مجسمه كوچك شير زرين مرواريد نشان به پادشاه تقديم كرد . سپس او و همراهانش به فرمان اعليحضرت ميان جمع بزرگان نشستند . پس از مدتى كوتاه شاه آنها را نزد خود احضار فرمود . لالن زبان به دعا و ثناى پادشاه گشود ، و سلام مشفقانهء شاه فرانسه و ادعيهء خالصانهء وى را براى مزيدا عظمت و شوكت و دوام سلامت و سلطنت شهريار ايران معروض داشت ، و در پايان سخنان خود گفت : شاهنشاه فقيد عباس دوم كه روان پاكش غريق رحمت حق و جايگاهش فردوس برين باد از سر مرحمت با توجّه به منافع مشترك دو دولت امتيازاتى به كمپانى شرقى فرانسه اعطا فرمود . از لطف و كرم شاه اميد دارد به شيوهء مرضيه پدر غفران پناه و جنّت مكان خود اين كمپانى را همچنان در پناه مرحمت خود بگيرند . و پادشاه به وسيلهء صدر اعظم جواب داد : آقاى سفير ، خوش آمديد ، پادشاه فرانسه مانند برادر ، و ملت فرانسه چونان دوست من است ، و نه تنها امتيازاتى را كه پدرم كه اكنون روح پاكش در روضهء رضوان آرميده است به شما داده تصويب و تأييد مىكنم ، بلكه مايلم امتيازات تازهاى به شما اعطا نمايم . بنابراين هر زمان هر كارى داريد به عرض برسانيد تا بفور انجام يابد . بنابر آنچه گفته شد چنين مىنمود كه كارها به ترتيبى كه در زمان پادشاهى عباس دوم مىگذشت جريان داشت . پادشاه خود در ادارهء امور دخالت نمىكرد ، و